Σημασιολογικός Ιστός

Σημασιολογικός ιστός (Semantic Web)

 

Ο σημασιολογικός ιστός (Semantic Web) είναι η εξέλιξη του ιστού όπως τον γνωρίζουμε μέχρι σήμερα (Syntactic Web). Απώτερος στόχος είναι η βελτιωμένη αναζήτηση, η εκτέλεση σύνθετων διεργασιών  και η εξατομίκευση της πληροφορίας σύμφωνα με τις ανάγκες του κάθε χρήστη. Εμπνευστής του είναι ο Tim Berners Lee που υπήρξε και ο εφευρέτης του σημερινού Web το 1989 και στη συνέχεια ιδρυτής της κοινοπραξίας W3C που έχει σαν στόχο την ανάπτυξη των προδιαγραφών, των συνεργασιών και της τεχνολογίας του Web και του Σημασιολογικού Ιστού. (ΣΙ). Ο ορισμός που δίνει ο ίδιος και οι συνεργάτες του είναι:”Ο Σημασιολογικός Ιστός είναι μια επέκταση του σημερινού ιστού όπου η πληροφορία έχει καλά καθορισμένο νόημα, καθιστώντας τη συνεργασία μεταξύ ανθρώπων και υπολογιστών πιο αποτελεσματική”Όπως γνωρίζουμε οι κυριότερες δραστηριότητες των ανθρώπων στο διαδίκτυο είναι η αναζήτηση πληροφοριών, η επικοινωνία και το ηλεκτρονικό εμπόριο. Η αναζήτηση γίνεται από τις μηχανές αναζήτησης με λέξεις- κλειδιά που επιστρέφουν τεράστιες ποσότητες πολλές φορές ακατάλληλης πληροφορίας.Αυτό συμβαίνει γιατί ο υπολογιστής δεν έχει τη δυνατότητα να αντιλαμβάνεται τη σημασία των λέξεων που ανακτά, δεν μπορεί δηλαδή να ερμηνεύσει το περιεχόμενο των δεδομένων αυτών και θα πρέπει ένας άνθρωπος μέσα από κάποιες ιστοσελίδες να τον καθοδηγήσει. Στον ΣΙ ένας υπολογιστής για να πραγματοποιήσει λειτουργίες όπως αναζητήσεις, συγκρίσεις, διαμοιρασμό κλπ.  δεν θα χρειάζεται ανθρώπινη διαμεσολάβηση. Με την τεχνολογία που θα διαθέτει (αυτό σημαίνει ότι κατανοεί τη σημασία των λέξεων) θα έχει τη δυνατότητα να καταλάβει τη σημασία της πληροφορίας και να την επεξεργαστεί.Σε πολλούς η διαδικασία θα θυμίσει ταινίες επιστημονικής φαντασίας στις οποίες ένας υπολογιστής με νοημοσύνη (και όνομα συνήθως) γνωρίζει και εκτελεί όλες τις σημαντικές ενέργειες.Η ουσία δεν απέχει πολύ. Ας πούμε για παράδειγμα, ότι θέλουμε να κλείσουμε ένα ιατρικό ραντεβού. Αφού εισάγουμε τα δεδομένα μας, στις απαντήσεις που θα πάρουμε από τους ευφυείς πράκτορες (intelligent agents), θα έχει ληφθεί υπόψη ότι, ο γιατρός που αναζητάμε θα έχει την ειδικότητα που μας ενδιαφέρει, θα είναι συμβεβλημένος με το ταμείο μας, θα βρίσκεται στην περιοχή που μένουμε ή εργαζόμαστε και θα έχει ελεύθερες ώρες σε σχέση με το δικό μας πρόγραμμα.. Πριν το ραντεβού ο ιατρικός μας φάκελος  θα μπορούσε να σταλεί στο γιατρό, έτσι ώστε να είναι ήδη ενήμερος για την κατάστασή μας και να προχωρήσει στην κλινική εξέταση.Άλλο ένα παράδειγμα θα μπορούσε να είναι η οργάνωση ενός ταξιδιού. Σήμερα αν θέλουμε να προγραμματίσουμε ένα ταξίδι, θα πρέπει να δοκιμάσουμε διάφορες ιστοσελίδες και στο τέλος να συγκεντρώσουμε όλες αυτές τις πληροφορίες για να καταλήξουμε στο συνδυασμό που θέλουμε (εισιτήρια, ξενοδοχείο, εισιτήρια για μουσεία, συναυλίες κλπ).  Γνωρίζουμε ότι οι απαντήσεις που θα πάρουμε είναι ένα μέρος μόνο του υπάρχοντος ιστού αφού πολλές χρήσιμες πληροφορίες βρίσκονται σε βάσεις δεδομένων, αρχεία XML, EXCEL κλπ (deep web), ενώ εμείς έχουμε πρόσβαση σε ότι οι σχεδιαστές των ιστοσελίδων μας επιτρέπουν να δούμε. Τα εξειδικευμένα sites συγκεντρώνουν και συνδέουν κατά κάποιον τρόπο δεδομένα από διαφορετικές πηγές αλλά πάλι ελέγχουν το πώς και τι θα δούμε. Στο ΣΙ όλη αυτή διαδικασία θα γίνεται από τον υπολογιστή εισάγοντας μόνο τα δικά μας δεδομένα, ενώ θα χρειάζεται μόνο να επικυρώσουμε το τελικό πλάνο. Απαραίτητες έννοιεςΜεταδεδομένα (Medatada) είναι οι περιγραφικές πληροφορίες μιας ψηφιακής πηγής. Παράδειγμα  δεδομένα είναι τα προσωπικά στοιχεία ενός ανθρώπου και μεταδεδομένα η κωδικοποίησή τους. Με τα μεταδεδομένα γίνεται δυνατή η αναγνώριση και την ανάκτηση της πληροφορίας από τις αρχικές της πηγέςΔεδομένα                                     ΜεταδεδομέναΕυθυμίου Γεώργιος                     ΌνομαΑμερικής 60                                 ΔιεύθυνσηΑθήνα                                           Πόλη45500                                          Ταχυδρομικός κώδικαςΟντολογίες (ontologies) είναι οι αναπαραστάσεις των εννοιών μιας θεματικής περιοχής π.χ. Τουρισμός, Εκπαίδευση κλπ. έτσι ώστε να μπορεί να είναι επεξεργάσιμη από υπολογιστή. Με τη βοήθεια της οντολογίας προσδίδουμε στις εκφράσεις σημασία, περιεχόμενο δηλαδή που έχει νόημα. Οι οντολογίες ερμηνεύουν λοιπόν την πληροφορία και επικοινωνούν με άλλα εργαλείαΛογική (Logic) Με τη βοήθεια εργαλείων εξάγουμε λογικά συμπεράσματα για τις έννοιες που αναπτύσσονται μέσα στην οντολογία και τις σχέσεις μεταξύ τους δηλαδή επεξεργάζεται η πληροφορία και εξάγονται τα συμπεράσματα.Πράκτορες (intelligent agents) είναι μικρό αυτόνομο λογισμικό που συλλέγει, οργανώνει και παρουσιάζουν την βέλτιστη πληροφορία στον χρήστη, κάτι σαν προσωπική μηχανή αναζήτησης Διαλειτουργικότητα (interoperability) η δυνατότητα συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών προγραμμάτωνΟτιδήποτε λοιπόν θέλουμε να περιγράψουμε, χαρακτηρίζεται με τη βοήθεια των μεταδεδομένων. Τα μεταδεδομένα συνδέονται ώστε να αποκτήσουν νόημα και να περιγράψουν μια θεματική περιοχή (οντολογίες). Βασική προϋπόθεση για τη χρήση οντολογιών στα πλαίσια του ΣΙ είναι η δυνατότητα αποδοτικής εξαγωγής  συμπερασμάτων από αυτές μέσω μιας λογικής διαδικασίας.  Όπως όλα τα φιλόδοξα σχέδια ο Σημασιολογικός Ιστός έχει πολλούς που δεν συμμερίζονται τον ενθουσιασμό των ερευνητών του. Επισημαίνουν τεχνικές ατέλειες στα πρότυπα, αδυναμία ανάλυσης των οντολογιών λόγω όγκου και πολυπλοκότητας κ.ά.Πολλοί ερευνητές κυρίως σε ερευνητικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα έχουν δημιουργήσει εφαρμογές ΣΙ, αλλά  η μαζική χρήση του μάλλον  δεν θα είναι εφικτή σε σύντομο χρονικό διάστημα. Οι επιστήμονες εργάζονται και  εμείς οι υπόλοιποι απλοί χρήστες περιμένουμε τη μέρα, που  οι μηχανές θα μας δώσουν πίσω τον πολυπόθητο ελεύθερο χρόνο που σήμερα τους αφιερώνουμε αδιαμαρτύρητα.

Ευφροσύνη Γκουνταβά

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *