Μιχάλης Δερτούζος – Η ελληνική συμβολή στο World Wide Web

Η ελληνική συμβολή στο World Wide Web 

Μιχάλης Δερτούζος

 

Γεννήθηκε στις 5 Νοεμβρίου του 1936 στην Αθήνα και είχε τόπο καταγωγής της Άνδρο, η οποία πλέον φιλοξενεί και προτομή του.

Μεγάλωσε μέσα στα γεγονότα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, τα οποία έπλασαν τον χαρακτήρα του και τον εμπότισαν μ’ έναν ανθρωπισμό ο οποίος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη μετέπειτα ζωή του.

Μεγαλώνοντας, φοίτησε στο κολλέγιο Αθηνών, στο οποίο δεν ήταν και τόσο καλός μαθητής στην αρχή. «Ο καθηγητής της Άλγεβρας», διηγούταν ο Μιχάλης, «τράβηξε τις τιράντες μου την ώρα που μου έλεγε ότι θα έπρεπε να μελετήσω Άλγεβρα και μετά τις άφησε να με κτυπήσουν με δύναμη στο στήθος μου. Από τότε μεταμορφώθηκα από μαθητής του Γ σε μαθητής του Α και άνοιξε ο δρόμος των πιθανών επιτυχιών μπροστά μου». Ήταν τόσο έντονη η επίδραση του κτυπήματος στο νεαρό μαθητή που όχι μόνο του έδωσε ώθηση για να φθάσει στην εκπαιδευτική αφρόκρεμα των ΗΠΑ αλλά τον έκανε να ασχοληθεί ιδιαίτερα και με το ρόλο του καθηγητή στη διαμόρφωση των μαθητών. «Οι δάσκαλοι να μην ξεχνούν ποτέ την επιρροή που έχει η αγάπη στη μόρφωση! Αν ο δάσκαλος αγαπάει το μαθητή, νοιάζεται πραγματικά για αυτόν, τον επιπλήττει αν δεν κάνει το σωστό και του εξηγεί τι πρέπει να κάνει, τότε η εκπαίδευση μπορεί να γίνει απίστευτα διαφορετική».

 

Με ένα μοναδικό τρόπο μπορούσε να συνδυάζει τη δουλειά του πωλητή αναψυκτικών, τη μελέτη στο πανεπιστήμιο και την έντονη ζωή. Η αρμονία και η σύνθεση φαινομενικά αντίθετων εννοιών ήταν προνόμιο της σκέψης του. Πολύ περισσότερο δε, ήταν αυτή που καθόρισε τη «σταυροφορία» του στο χώρο της πληροφορικής: τη γεφύρωση του χάσματος ανάμεσα στην τεχνολογία και τον άνθρωπο. Ο καλύτερός του φίλος, ο Γιώργος Μητακίδης, πρώην πρόεδρος της Ομάδας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, μέλος της Επιτροπής Διαχείρισης του ESPRIT και «συνιδρυτής» του WWW Consortium έχει πάρει από το Δερτούζο αυτήν τη… βαριά κληρονομιά.

«Με το Μιχάλη ήμασταν σαν πνευματικοί αδερφοί. Έγινα κουμπάρος του το 1995 και είναι δύσκολο να εκφράσω πόσο μου έλειψε και μου λείπει η παρουσία του. Ο Μιχάλης είχε πολύ έντονη και σωστή τοποθέτηση στο ζήτημα της ισορροπίας, μεταξύ της τεχνολογίας και του ανθρώπου. Από πολύ νωρίς είχε εκφραστεί για αυτόν τον υποβόσκωντα διαχωρισμό μεταξύ της τεχνολογίας και του ανθρώπου που είναι λάθος. Όπως πολύ σωστά έλεγε, η τεχνολογία δεν κουβαλάει μέσα της ούτε αγγέλους, ούτε δαίμονες. Ανθρώπους κουβαλάει. Ο Μιχάλης συνέβαλλε τα μέγιστα για να γεφυρωθεί αυτό το χάσμα».

 

 

Στα 21 του χρόνια, ο Μιχάλης, έπειτα από κάποιες εφευρέσεις, όπως μηχανικούς κωδικοποιητές, διορίστηκε επικεφαλής του τμήματος έρευνας και ανάπτυξης σε παράρτημα του Baldwin Piano. Εκεί ασχολήθηκε με τη μελέτη μηχανικών προβλημάτων σε αμυντικές εφαρμογές του στρατού των ΗΠΑ. Όμως, οι σειρήνες του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ), ηχούσαν αδιάκοπα στα αυτιά του. Ήταν, απλώς, ο φυσικός προορισμός που είχε καθορίσει για τον εαυτό του. Μόλις βρήκε την κατάλληλη ευκαιρία, έκανε μια αίτηση για να συνεχίσει στη Βοστόνη το διδακτορικό του. Η αίτηση έγινε δεκτή και μαζί με αυτήν, το πρώτο βήμα για την υλοποίηση ενός παιδικού οράματος. Τα πρώτα χρόνια στο ΜΙΤ ήταν τα πιο δύσκολα και τα πιο κουραστικά. Όταν, όμως, ολοκλήρωσε τη διατριβή του, το 1964, η σύγκλητος του έδωσε τη δυνατότητα να κάνει πράξη το όνειρό του, να πάρει μια θέση καθηγητή στη «Μέκκα» της τεχνολογίας. Παράλληλα, ξεκίνησε μια μικρή προσωπική εταιρεία «έξυπνων» μηχανών, την Computek. «Είχαμε τοποθετήσει απλώς κάποιους προσέσορες σε κάποια τερματικά. Αυτό ήταν όλο. Ήταν όμως το 1968!». Ο Μιχάλης Δερτούζος μπόρεσε να συνδυάσει την εμπορική με την ακαδημαϊκή δραστηριότητα για έξι ολόκληρα χρόνια.

 

Τελικά, τον κέρδισαν ο ακαδημαϊσμός και η διευθυντική θέση στο LCS (Laboratory for Computer Science) του ΜΙΤ. Εκεί που ήταν, άλλωστε, και η θέση του. Το ΜΙΤ ήταν ο χώρος μέσα στον οποίο ο Δερτούζος ξεδίπλωσε όλες τις πνευματικές αρετές του. «Προέβλεψε ένα απίστευτο ποσοστό των όσων θα ακολουθούσαν στην επιστήμη των υπολογιστών», θυμάται ο καθηγητής και συνεργάτης του, Χάρολντ Άμπελσον. «Ήταν ο πρώτος που υποστήριξε ότι πρέπει να χρησιμοποιηθούν ευρέως οι υπολογιστές στην εκπαίδευση, όταν στο ΜΙΤ είχαμε όλους κι όλους 10 υπολογιστές. Το 1975, περιέφερε παντού την τρελή ιδέα του ότι κάποια ημέρα οι υπολογιστές θα βρίσκονται στα σπίτια».

 

Η ανθρωπιστική έννοια που έδινε ο Δερτούζος στην πληροφορική και γενικότερα στην τεχνολογία και την επιστήμη και η πολιτική διάσταση που είχε το έργο του τον έφεραν συχνά σε δημόσιες θέσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δούλεψε υπό την προεδρεία του Τζίμι Κάρτερ πάνω στον επανασχεδιασμό των πληροφορικών συστημάτων για το Λευκό Οίκο και αντιπροσώπευε τις ΗΠΑ σε θέματα τεχνολογίας στη διάσκεψη των G7 του 1995. Ταυτόχρονα, υπήρξε για χρόνια σύμβουλος της ελληνικής κυβέρνησης σε θέματα τεχνολογίας. Έχει τιμηθεί για την προσφορά του στην Ελλάδα με το Μεγαλόσταυρο του Τάγματος της Τιμής.

 

Πολύ σημαντική ήταν η συμβολή του στη δημιουργία του World Wide Web Consortium. Ο εφευρέτης του World Wide Web και του υπερσυνδέσμου, Τιμ Μπέρνερς Λι, αναφερόμενος στη συμμετοχή του στενού του φίλου σε αυτήν την προσπάθεια είχε πει: «Σε εκείνο το χρονικό σημείο είχα μία ημιτελή τρελή ιδέα. Ο Μιχάλης έπαιξε σημαντικό ρόλο στην υλοποίησή της. Πήρε τα κομμάτια από τις σκέψεις μου και τα συνέθεσε για να δημιουργήσει τη συνολική εικόνα. Μόνο αυτός θα μπορούσε να το κάνει. Αν δεν υπήρχε ο Μιχάλης πιθανότατα να μην υπήρχε και το World Wide Web Consortium. Η ηγετική δύναμή του, η καθαρότητα της σκέψης του και η ζεστασιά της καρδιάς του ήταν μία συνεχής υποστήριξη για μένα».

 

Η παρακαταθήκη του βρίσκεται στα βιβλία του και στη διδακτική του, η οποία δημιουργήθηκε για να εμπνέει και να επαναπροσδιορίζει την πορεία των πραγμάτων. Το πιο σημαντικό μήνυμά της ήταν αυτό για το ο οποίο ο Μπιλ Γκέιτς είπε «ήταν ο πρώτος τεχνολόγος ανθρωπιστής. Πίστευε ότι η τεχνολογία είναι άχρηστη αν δεν υπηρετεί πραγματικά των ανθρώπινη ζωή, την επικοινωνία, το παιχνίδι, την εργασία».

Ο Μιχάλης Δερτούζος “έφυγε” στις 27 Αυγούστου 2001.

Βιβλιογραφία:

Τι μέλλει γενέσθαι, Νέα Σύνορα- Α.Α. Λιβάνης, ISBN 9602368772

Η ανολοκλήρωτη επανάσταση, Νέα Σύνορα- Α.Α. Λιβάνης, ISBN 9601403752

Πηγές:

Καθημερινή, Wikipedia

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *